Կրծքագեղձի քաղցկեղ վերապրած կնոջ պատմություն. Սոնա Շահնազարյան

_mg_3295
Ես 58 տարեկան եմ: Ունեմ ամուսին, 3 աղջիկ, 3 թոռնիկ: Զավակներս ամուսնացած են: Արդեն 16 տարի աշխատում եմ որպես դայակ: Առօրյա կյանքում զբաղված եմ երեխաներով. օրվա մեջ 25 ժամ թե՛ իմ թոռների հետ, թե՛ աշխատանքի վայրում: Երեխաների հետ լավ ա շատ: Որ իրենք չլինեին, շատ բաներ ծանր կտանեի: Իրենց հետ միշտ մոռանում ես, չես զգում, զբաղվում ես, թեթևանում ես: Հետո հենց ազատ ժամ եմ ունենում, արդեն մեծ երեխաներիս ենք կանչում, հավաքվում ենք իրար գլխի: Ջղայնանում ենք, նեղվում ենք, նեղանում ենք մեր երեխաներից, բայց դե… նրանք մեր երեխաներն են:

Վերջերս ընկերուհուս հետ էի խոսում: Ասացի, որ ընդհանրապես պետք ա հոգեբան հիվանդանոցներում, իսկ նա, չընկալելով իրավիճակի նրբությունը, ասում էր, որ հոգեբանի կարիք չի տեսնում: Ասեցի, որ պատկերացնի ինքն իրեն 10 տարի առաջ՝ կուրծքը հեռացրած (դե ինքը կրծքի պլաստիկա ա արել վերջերս, հիմա անընդհատ ասում ա՝ «բացեմ նայեք»): Ասեցի. «Հլը գնա ուրիշներին տես ընդեղ [հիվանդանոցում] ու տենց մի ասա, հլը մի հատ նորից կրկնի ու լսի ինքդ քեզ: Թող քեզ չթվա, թե էդ քո ասածով ինձ աջակցեցիր… ամեն դեպքում լավ բան չես ասում: Հիշում ես, որ էն ժամանակ՝ 8 տարի առաջ, ասացիք, որ անպայման գնամ՝ ինձ կարգ տան: Գնացի, ընդեղ 3 հոգով էին նստած: Մի տղամարդ ասաց, որ էդ [կուրծքը] անհրաժեշտ օրգան չի, ձեռքի նման չի… ու դա ասողը տղամարդ էր»:

%d5%b4%d5%a5%d5%b6%d5%a1%d5%afՍովորել էի, որ կինը պետք ա պարբերաբար ինքնազննում անի: Մի օր լողանալիս ջրերը շուտ անջատեցին: Միանգամից եռման ջուր եկավ: Ես դեռ օճառված էի: Որ ձեռքս սեղմելով տարա մարմնիս վրայով, որ օճառր մաքրեմ, ձեռքիս տակ մի բան զգացի: Տաք ջրից էր երևի մեծացել: Չորանալիս նորից ձեռք տվեցի, էլի կար: Գնացի խելոք նստեցի հեռուսացույցի դիմաց: Կես ժամից մարմինս հովացել էր. շոշափեցի ու զգացի, որ բացահայտ ինչ-որ բան կա: Որոշ ժամանակ անցնելուց հետո ասացի, որ բան եմ շոշափում, և ամուսինս միանգամից ինձ տարավ հիվանդանոց: Այնտեղ սոնոգրաֆիա արեցին, պարզվեց, որ կրծքիս մեջ կիստաներ կան, դեղեր նշանակեցին: Կանոնավոր չէի խմում:

Հետո աղջկաս ընկերուհին մի օր ձեռքիցս բռնեց ու տարավ մամոգրաֆիա անելու: Մի անգամ անելուց հետո, բժիշկն ինչ-որ բան տեսավ և առաջարկեց երկրորդ անգամ անել (դե մամոգրաֆիան ցավոտ պրոցես ա, կուրծքդ սեղմում են), hամաձայնվեցի: Սակայն մինչ այդ արգանդս նայեց հետո վահանագեղձս և ասեց, որ նորմայի մեջ են: Մամոգրաֆիայից հետո գնացի պունկցիա անելու: Պիտի մի շաբաթից գնայի պտասխանը ստանալու, սակայն չգնացի: Ժամանակն անցնում էր, երեխաներս անընդհատ հիշեցնում էին, որ գնայի: Ի վերջո, միջնեկ աղջիկս գնաց՝ քաղցկեղ էր: Նա պատմեց ընտանիքիս: Իրենք ամբողջ օրը սուգ էին անում, բայց ինձ չէին ասում: Մի օր ավագ աղջիկս և իր ընկերը եկել էին ինձ աշխատանքից տուն բերելու: Ճանապարհին նա խոսքի մեջ բերանից թռցրեց, որ ես քաղցկեղ ունեմ: Չհավատացի, բայց մի տեսակ եղա: Չհասցրեցի գիտակցել կամ հասկանալ… դե հլը ոչ մի բան չկար… կարայի մի քիչ… ուռուցքը մի քիչ մեծանար… էնքան արագ էդ ամեն ինչը եղավ: Կուզենայի, որ ինձ հանգիստ թողնեին: Ես գիտակցեի, ինքս որոշեի: Իրենք որոշեցին, իրենք արեցին: Ընդհանուր առմամբ մի քիչ ջղայն էի: Կուզենայի, որ նստեին մի հատ ինձ հետ, խորհրդակցեին, հարցնեին, թե ես ոնց եմ ուզում, ինչ եմ ուզում անել: Իսկ իրենք մտածում էին, որ եթե մի օր ուշ վիրահատվեի, չգիտեմ ինչ կլիներ: Բայց հաստատ բան չէր լինի, եթե մի ամիս, երկու ամիս սպասեինք: Առաջին հերթին ես մի հատ կզգայի, կգիտակցեի:

Հետո միանգամից տարան հիվանդանոց: Ինձ ուղորդեցին բժիշկի մոտ, ով կներկայացներ վիրահատության ծավալը: Ես չհասկացա, թե ինչ է նշանակում վիրահատության ծավալ: Բժիշկը բացատրեց, որ որոշ դեպքում կարող են հեռացնել կրծքի մի մասը, սակայն հիվանդությունը կարող է կրկնվել, և հնարավոր է՝ կարիք լինի կրկնակի վիրահատության: Ես ասացի, որ այդքան փող չունեմ ամեն 6 ամիսը մեկ վիրահատության համար վճարելու: Համաձայնեցի, որ կուրծքս ամբողջությամբ հեռացնեն: Անոթների խնդիր ունեի նաև: Բժշկի առաջարկով մեկ անզգայացմամբ երկու վիրահատություն արեցին՝ և՛ կուծքս, և՛ անոթներս:

%d5%b4%d5%a5%d5%b6%d5%a1%d5%af-2Վիրահատությունից հետո հիվանդանոցում ամեն ինչ նորմալ էր: Պետք էր ձեռքի վարժություններ անել հետվիրահատական վերականգնման համար: Վարժություններ անելուց ես 5 էի ստանում, ամենալավը ես էի անում: Մյուս կանանց հետ մեր պրոբլեմը տենց չէինք էլ քննարկում: Նենց տպավորություն էր, որ ոչ մեկս պրոբլեմ չունի: Ութերորդ օրը դուրս գրվեցի:

Իմ բարեկամներից ոչ ոք չգիտեր: Վիրահատվելուց հետո նոր իմացան, ջղայնացան, նեղվեցին, որ չեմ ասել: Մորաքրոջս աղջկա ամուսինն ասել էր իրեն, որ ինքը  կգժվեր, եթե նրա կուրծքը հեռացնեին: Այսինք՝ ստացվում ա, որ տղամարդու համար էլ ա դժվար: Դու մտածում ես ոնց անես, իրա մասին ես մտածում, իրա համար էդ սթրեսային ա, շոկային ա, չէ՞: Իմ բախտից ամուսինս էլ շատ խիզախ տարավ էդ ամեն ինչը: Մի քիչ երեխեքս ոչ խիզախ տարան, բայց դե հետո ես էնքան զավզակություն, կապիկություն արեցի, որ ընդունեցին, որ տենց պիտի լիներ:

Երեխեքի ոչ խիզախ լինելն այն էր, որ օրնակ, փոքր աղջիկս անընդհատ լացում էր, ամեն անկյունում մտնում լացում էր: Ես չէի լացում, ես որ լացեի՜… Ուղղակի ճնշումս բարձրացավ էդ ժամանակ, տախիկարդիա սկսեց: Հիմա էլ փոքր աղջկաս համար եմ լացում [հուզված]: Ուղղակի փոքր աղջիկս մի ուրիշ ձև ա՝ ավելի զգայուն ա, էն մյուս աղջիկներս երևի էդքան չէին մտածում կրծքիս չլինելու մասին, քան փոքր աղջիկս… փոքր էր, բայց ավելի շատ էր մտահոգվում: Սկզբի ամիսներին երազ էի տեսնում, որ ինձ ասում էին, թե չպետք ա վիրահատեին ինձ, կարող էին չկտրել կուրծքս, ու զարթնում նստում էի, ասում էի, թե ինչու ինձ վիրահատեցիք, կարող էիք բուժել: Ամուսինս հանգստացնում էր:

_mg_3294

Մեծ աղջիկս հետս էր, երբ կարերը հանելուց հետո առաջին անգամ լողանում էի: Որ բացեցինք վիրակապը, երկուսիս մոտ կիսաուշագնաց վիճակ էր: Աղջիկս փորձում էր ինձ հանգստացնել, բայց ինքն էլ էր վատ: Ամենաահավորը այն պահն էր, երբ տեսա վերքը. կիսաբաց էր, դեռ մինչև վերջ չէր կպել: Կուրծքս չկար, ու էդ ահավոր բանն էի տեսնում փոխարենը: Ինձ համար այս ամենի մեջ ամենադժվարը հենց այս պահն էր: Ոչ մեկին ցույց չեմ տվել: Հնարավոր է, որ ընտանիքիս անդամները վերջերս հագուստս փոխելիս տեսել են , բայց նպատակային ցույց չեմ տվել: Ինձ թվում ա՝ իրենք շոկ կապրեն…

Ահավոր նյարդայնանում եմ, որ չեմ կարողանում էնպես անել, որ համաչափ լինի: Ծանոթներիցս իմացա, որ կարելի է կտավատի սերմով պարկ սարքել: Ինչքան փորձում էի կարել, չէր ստացվում: Որոշեցի զուգագուլպայի մեջ լցնել կտավատը և էդպես սարքել, քանի որ այն ավելի ճկուն է: Հիմա ավելի լավ է ստացվում ստեղծել համաչափություն, նույնիսկ ընկերուհիներիս առաջարկում եմ գուշակել, թե որ կուրծքս են վիրահատել: Որ էդ պարկը չդնեմ, դե սիրուն չի, համ էլ լավ չի մեջքի համար: Որ քայլում եմ (դե գիտեմ որ շատ-շատ կանայք վիրահատված են), նայում եմ կանանց, ուզում եմ հասկանալ, թե ով ա վիրահատված, ով՝չէ: Դեռ լավ չեմ կարողանում հասկանալ, երևի բոլորը ինձ նման լավ քողարկում են: Սկզբնական շրջանում (մի քանի տարի) աշխատանքի տեղը քնելիս չէի հանում կրծկալս ու պարկը: Դա, իհարկե, շատ անհարմար է, քանի որ բացի նրանից, որ կրծկալով քնելն անհարմար է, նաև պարկն է շատ ծանր (մի կիլոյի չափ): Քո սեփական կրծքի ծանրությունը չես զգում, բայց դա օտար մարմին է և իրեն զգացնել է տալիս: Վիրահատությունից հետո նկատեցի, որ թևատակից քիչ ներքև կրծքի հեռացումից հետո մնացել է մսի ավելորդ հատված, որը մինչ օրս անհարմարություն է պատճառում: Լավ կլիներ, որ վիրահատությունից առաջ նախազգուշացնեին, որ նման բան կարող է լինել, որ ես հնարավորություն ունենայի ընտրություն կատարելու:

_mg_3287

Ընտանիքս կողքիս էր: Վիրահատության ժամանակ միջնեկ աղջիկս արտասահման պիտի գնար, չէր ուզում, բայց պնդեցի, որ գնա: Առաջին մի շաբաթը մեծ աղջիկս էր մոտս: Փեսեքս բա՜: Դե էդ ժամանակ դեռ փեսա չէին: Շատ նորմալ իրենց պահեցին, չգիտեմ՝ աղջիկների հետ քննարկել են, թե չէ, բայց ինձ հետ իրենց ճիշտ էին պահում:

Ութ տարի ա՝ ես իմ էս մասը [ձեռքով ցույց է տալիս թևատակից մինչև կուրծք ընկած հատվածը] չեմ զգում: Անընդհատ ցավում ա: Եղանակը փոխվելիս ցավում ա, անընդհատ ծակում ա: Լողանալիս որ կպնում եմ, ամեն անգամ փշաքաղվում եմ. շատ անդուր ա: Պարկելիս շատ ա ցավում, ձեռքս ու մատերս են թմրում, էդ շատ ա նյարդայնացնում, ջղայնացնում: Մեջքս էլ ա ցավում: Մինչև պարկում եմ, մինչև հարմար դիրք եմ գտնում, տանջվում եմ: Փորձում եմ միշտ աշխատացնել ձեռքս: Մեկ-մեկ իսկապես ուզում եմ նվնվալ, բայց որ նվնվամ, ընտանիքս կսկսի անհանգստանալ, կհավաքվեն գլխիս ու կստիպեն, որ հոգ տանեմ իմ մասին:

Էդ հիվանդանոցում մամոլոգիայի երկու հարկ կար: Ամուսինս ասում էր, որ կարծես կանանց ցեղասպանությունը այստեղ լինի: Չեք պատկերացնի, թե ինչքան կանայք են գալիս ու հերթագրվում՝ տեղ ու դադար չկա: Բժիշկները ու քույրերը իրենք իրենց գործը անում են: Բայց շատ մարդիկ կան, որ իրոք կարիք ունեն, որ մեկը իրենց հետ խոսի: Ո՞նց կարելի ա մարդուն վիրահատել ու չխոսել:Եթե բժիշկը ժամանակ չունի, պետք է, որ մեկը լինի, որ խոսա, հանգստացնի: Կարող ա ամուսինների հետ ա պետք խոսալ նաև, չգիտեմ: [Ո՞վ պետք է լինի այդ մարդը] Հոգեբանը:

Կուրծք ա, չունենք, շատ վատ ա, շատ նյարդայնացնում ա, բայց կյանքը շարունակվում ա, չպետք ա կախվեմ դրանից, չպետք ա մտածեմ, որ ես երկրորդ կարգի մարդ եմ, ինչ-որ բաներ դադարեմ անել: Չնայած հա, մի բան չեմ անում՝ բուրդ չեմ չփխում: Ամեն ինչ կարողանում եմ անել: Շատերը չեն էլ հիշում: Որ հանդիպում ենք, չեն ասում՝ վայ Սոնան վիրահատվել ա: Ավելի շատ հոգեպես ես վատ զգում:

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s