Կրծքագեղձի քաղցկեղ վերապրած կնոջ պատմություն. Սվետա Կալաջյան

Ես 67 տարեկան եմ, ամուսնացած եմ, ունեմ 3 տղա, 6 թոռնիկ` հինգը աղջիկ են և մեկը` տղա: Տղաներիցս մեկը իր ընտանիքով ապրում է ԱՄՆ-ում, իսկ մյուսները ապրում են այստեղ` Երևանում, ես ապրում եմ ամուսնուս հետ: Ծնվել եմ 1949 թվականին Աբխազիայում, ընտանիքս բաղկացած էր 5 անդամից՝ հայրս, մայրս, երկու եղբայրներս և ես:
Մեր ընտանիքում ոչ ոք չէր ստեղծագործում, միայն մայրիկս էր սիրում զբաղվել ասեղնագործությամբ, երևի դա էլ փոխանցվել է ինձ, որ ես էլ սկսեցի զբաղվել գոբելենագործությամբ: Երեք տարի սովորել եմ նկարչական դպրոցում: Իմ առաջին ուսուցիչը, ով նկարիչ էր, ինձ համար շատ ոգեշնչող է եղել: Նա միշտ ինձ ասում էր. «Դու պետք է գնաս Հայաստան ու սովորես նկարչության ուղղությամբ»:
17 տարեկանում տեղափոխվել եմ Երևան և 20 տարեկանում ընդունվել Գեղարվեստի ինստիտուտի Տեքստիլ բաժինը, որն ավարտելուց հետո սկսել եմ զբաղվել գոբելենագործությամբ:

Սիրում եմ զբաղվել իմ աշխատանքով` գոբելենագործությամբ, բայց հիմա առօրյաս անցնում է թոռնիկների հետ ժամանակ անցկացնելով: Իրենք են գալիս, մենք ենք գնում իրենց տեսակցության, թոռնիկներին տանում ենք դպրոց և բերում, երբեմն էլ նորից գործում եմ, բայց ավելի փոքրիկ աշխատանքներ եմ անում, քանի որ այն ժամանակվա նման պատվերներ չկան: Փորձել եմ նաև թոռնիկներիս, նույնիսկ հարսիս սովորեցնել գոբելեն գործել: Պետք է ցանկանաս գործել, պետք է հետաքրքրի, եթե չհետաքրքրեց, պարտադրաբար չես կարող գործել. դա նաև համբերություն է պահանջում:
_mg_1148

Չգիտեմ՝ ինչքանով հաճելի կլինի ուրիշի համար, երբ ես խոսեմ սեփական հիվանդությանս մասին, բայց ամեն դեպքում… Մեկ տարի առաջ կուրծքս շոշափելով ինչ-որ գնդիկներ զգացի, ինչ-որ ցավեր էին լինում: Երբ որ հանգիստ էի լինում, ոչնչով չէի զբաղվում, այդ ժամանակ ավելի շատ էր ցավում, հանգիստ չէր տալիս, իսկ ցերեկը, որ աշխատում ու չէի կենտրոնանում ցավի վրա, այդքան չէր ցավում:

Բայց ես կարողացա շուտ կողմնորոշվել, շուտ վիրահատվել, որ չխորանա այդ ամեն ինչը: Ժամանակին պետք է անել ամեն ինչ: Այդ պահին մի քիչ քեզ կորցնում ես, բայց հետո կարողանում ես քեզ հավաքել և դիմել միջամտության: Երկար չեմ մտածել. միանգամից գնացել եմ ստուգվելու և անմիջապես վիրահատվել: Պետք է հեռացնել և վերջ, ես ժամանակ չունեմ շատ մտածելու` այստեղ գնա, այնտեղ գնա, ավելի լավ է շուտ հեռացնել ու պրծնել, քանի որ ինչքան հետաձգում ես, այդքան ավելի ուշ է լինում ինչ-որ բան անելու համար: Ու՞մ մոտ պետք է լացես, եթե լացես, դրանից չես բուժվի: Լացել ուզում ես երբեմն, հատկապես երբ մենակ ես մնում, ոչ ոք կողքիդ չի լինում, այդ ժամանակ կարող ես մի քիչ լացել, այդ ժամանակ վերհիշում ես այն ամենը, ինչ եղել է քո կյանքում մինչև հիվանդանալը, հիշում ես նաև այն հարազատներին, որ հիմա արդեն չկան, մահացել են: Դե պարզա, լավ հույզեր չեն, հատկապես, որ մտածում ես՝ երիտասարդներն էլ են դրանից մահանում. դա չես ուզում լինի…

14 տարի տղաս իր ընտանիքով չէր եկել ԱՄՆ-ից, ու ես հենց այն ժամանակ իմացա հիվանդության մասին, երբ նրանք որոշել էին գալ Հայաստան հանգստանալու: Ինձ համար շատ դժվար էր, գերադասեցի, որ իրենք չիմանան հիվանդությանս մասին, որ չփչացնեմ իրենց հանգիստը: Գնալուց հետո իմացան: Երբ հեռվից են իմանում, քեզ համար ավելի հեշտ ա, քանի որ երբ կողքիդ են լինում, խառնվում են իրար: Այս հիվանդության դեպքում նույնիսկ երեխաներդ չեն կարող օգնել քեզ, մի բան էլ հակառակը, իրենց ներկայությունից ավելի ես լարվում:

_mg_1174

Բուժման ընթացքը նորմալ էի տանում: Գնում ստանում էի քիմիան ու գալիս տուն: Երբեմն ճնշումս էր բարձրանում, բայց ես թեթև տարա. դա հիվանդության այն աստիճանը չէր: Դժվարությունը միայն կապված էր մամոգրաֆիայի, սոնոգրաֆիայի, պունկցիա անելու և արյան ընդհանուր հետազոտություններ անելու հետ: Այսպես ասած «ինքնաներշնչանքը» մեծ ազդեցություն է ունենում: Օրինակ` դեռևս դպրոցական տարիքից շատ էի վախենում նույնիսկ մատից արյուն վերցնելուց: Իսկ երբ արդեն հղի էի, մի անգամ քրոջս հետ գնացել էի պոլիկլինիկա մատից արյուն հանձնելու: Քանի որ քույրս նույն արյան կարգն ուներ, ինչ ես, խնդրեցի իրեն գնալ իմ փոխարեն: Ես շատ էի վախենում: Մինչ քույրս իմ փոխարեն արյուն էր հանձնում, ես հիվանդանոցի բակում ներշնչանքից վատացել էի, գրեթե ուշաթափվել: Այդ աստիճանի վախենալու էր ինձ համար նույնիսկ մատից արյուն հանձնելը: Բայց երբ իմացա, որ քաղցկեղ է, այդ ժամանակ չգիտեմ թե ոնց (զարմանում եմ ինձ վրա) կարողացա նույնիսկ վիրահատվել, չորս կուրս քիմիա ստանալ: Ուստի կարծում եմ, որ երբ մարդն ինքն իրեն ներշնչում է, որ վատ է լինելու, այդպես էլ կլինի, բայց նաև կարող ես լավը ներշնչել:

 

_mg_1156Իսկ վիրահատությունից հետո սկսեցի ավելի շատ աշխատել, որ շատ չխորանամ, շատ չմտածեմ: Սկսել էի հին գոբելեններիս վերանորոգումներից: Նաև ունեի էսքիզներ ու ֆոտոնկարներ նախկին աշխատանքներից, որոնք վաճառվել էին, սկսեցի նորից գործել այդ ֆոտոնկարներով, որպեսզի էսքիզները չկորչեն, որոշ մասը գործում էի և նվիրում: Բայց վիրահատությունից հետո ավելի փոքր տրամաչափի գործեր էի անում: Այդ աշխատանքները ինձ լավ աջակցում էին:

 

_mg_1168

Այս ճապոնական ոճով կարմիր գոբելենի վրա սպիտակով փորձել եմ գործել եղբորս երեխաների անվան տառերը:

Դժվարություններ մի քիչ կային վիրահատությունից հետո, չգիտեի՝ ինչ դնեմ կրծքի փոխարեն, ոնց անեմ, որ դատարկ չլինի: Ամեն դեպքում մի փոքր էսթետիկ չէ, անհավասար է լինում, հաճելի չէ, մյուս կողմից էլ անպայման մի փոխարինող բան պետք է դնես, որպեսզի ողնաշարի խնդիրներ չլինեն: Հիմա ամեն ինչ նորմալ է, նորմալ եմ զգում, որոշեցի կտավատի սերմերով պարկ պատրաստել, դա էլ դնում եմ: Ուղղակի երբ արհեստական կուրծքը դնում ես, դա արդեն ստիպում է նորից հիշել դրա մասին:

Ինձ համար ամենադժվար պահն այն էր, երբ իմացա ախտորոշումը. չգիտես, թե դու ով ես, ինչ պիտի անես, բայց երբ հերթականությամբ սկսում ես անել հետազոտություններ, բուժումներ, վիրահատություն, ամեն ինչ իր տեղն է դասավորվում: Ճիշտ է, քեզ պահի տակ կորցնում ես, չգիտես բարորակ ա, չարորակ ա, բայց գիտես, որ ինչ էլ լինի, դա լավ բան չի, դրա համար էլ պահի տակ քեզ կորցնում ես: Բայց մի բան անելու մասին պետք է մտածել որքան շուտ, այդքան լավ: Երբ արդեն գիտես՝ ինչ քայլեր պետք է անես, արդեն տագնապը իջնում է:
Ինձ համար մեծ աջակցություն էր ամուսնուս` իմ կողքին լինելը: Ախտորոշումից սկսած ամուսինս հետս է եղել, ու առաջինը իրեն եմ ասել հիվանդության մասին: Բուժման ողջ ընթացքում ևս ամուսնուս հետ եմ գնացել հիվանդանոց: Առանց իրեն շատ դժվար կլիներ ամեն ինչ, իր հետ էի մի քիչ կարողանում կիսվել:

Վիրահատությունից հետո մեկ տարի անց գնացել էի Սանկտ Պետերբուրգ ստուգվելու: Ես կարողացա այնտեղ հանգստանալ: Երբ երեխաներիդ չես տեսնում, հեռու ես, պատասխանատվությունը թուլանում է: Այնտեղ եղբայրներս և իրենց երեխաները, հարսներս, ոչ հարազատ քույրերս իմ կողքին էին, երևի դա էլ շատ օգնեց:

Որպես հիվանդություն վերապրած կին, խորհուրդ կտայի երբեք հույսը չկորցնել և միշտ ժամանակին դիմել բժշկի, ժամանակին հաղթահարել այդ հիվանդությունը: Մարդու կյանքում ամեն ինչ էլ կարող է պատահել, դե քաղցկեղն էլ նույնպես փորձություն է, որը հնարավոր է հաղթահարել:

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s